Japonca olan Bokashi kelimesi; fermante organik madde anlamına geliyor. Bokashi kompost ise; organik atıkların oksijeni az ortamda yararlı doğal mikroorganizmalarla fermantasyonudur.

Bu yöntemin en önemli özelliği; kötü koku olmadan, en temiz şekilde mutfaktan çıkan organik atıklarımızı besinden zengin bir toprak düzenleyiciye çevirmemizi sağlaması. Gelin hep birlikte Bokashi kompost‘a yakından bir göz atalım.

Hangi atıkları Bokashi Kompost’a çevirebiliriz?

Diğer kompost türlerinden biraz farklı olan Bokashi yöntemiyle çok daha fazla çeşitteki atığı değerlendirebilirsiniz. Ekmek, yumurta, çay, kahve, et, balık, pişmiş / çiğ tüm sebze ve meyve atıklarını kompostunuzu yaparken kullanabilirsiniz. Tek kural; bozulmuş, küflenmiş gıda atıklarını kullanmamak.

Nerede yapabilirim?

Evinizin mutfağında yapabileceğiniz bir yöntem. Bokashi kompost’u yapabilmeniz için ihtiyacınız olan bokashi kovasını, mutfağınızda yer verebileceğiniz, çeşitli boyutlarda alternatifleriyle bulabilirsiniz. Kovasını kendi üretenler de var. İlgilenenler için Kokopelli Şehirde‘nin hazırlamış olduğu videoya buradan ulaşabilirsiniz. Bu kovalar oldukça basit yapıya sahip. Kovanın içerisinde bir süzgeç ve üzerinde de kompost’a hava aldırmayacak bir kapak bulunmaktadır. Ön kısmında ise, alt tarafta birikecek olan sıvıyı boşaltabilmeniz için bir musluk yer alır. Bu kovalar, bokashi kompost’un ihtiyacı olan oksijeni az ortamı sağlar.

Fotoğraf: :AnSyvanych / Bokashi Kompost

Önemli notlar:

  • Oksijeni az ortamı mümkün olduğu kadar koruyabilmeniz için kovanızı günde 1 defa açmanız öneriliyor. Bunu yapabilmek için mutfak atıklarınızı daha küçük, farklı bir kapta biriktirip, gün sonunda bokashi kompost kovanıza alabilirsiniz.
  • Atıklarınızı kovaya koyduktan sonra plastik bir poşet ile atıkları bastırmanız gerekiyor.
  • Yazının başında da bahsettiğimiz gibi kompostun oluşması için yararlı mikroorganizmalara ihtiyacı var. Yararlı mikroorganizmaları ne kadar fazla eklersek, duruma göre yararlı veya zararlı hareket edebilen mikroorganizmaları da yararlı tarafa çekme ihtimalimiz o kadar artıyor. Böylece istenmeyen zararlı mikroorganizmaların oluşma ihtimalinin önüne geçebilirsiniz.
  • Bokashi kovasını direk güneş almayan ve gün içerisindeki sıcaklık farkı çok olmayan bir yerde tutabilirsiniz. Aşırı sıcak koşullar yararlı mikroorganizmalar için uygun değil.

Koku oluyor mu?

Kötü bir koku olmuyor ancak bir koku oluyor. Sonuçta işin içinde fermantasyon var, bu sistemi turşu yapımı gibi düşünebilirsiniz. Nasıl turşu yaparken koku alıyorsanız, bokashi kompost‘ta da ekşimsi, turşu ve sirkeye benzer bir koku alabilirsiniz. Eğer burnunuza kötü bir koku geliyorsa sistemle ilgili yolunda gitmeye bir şey var demektir. Çünkü hoş olmayan kokular zararlı bakteriler tarafından yaratılıyor. Ayrıca Bokashi kapalı bir sistem olduğu için de sinek problemi yaratmıyor.

Bokashi Kompost
Fotoğraf: Svetikd / Bokashi Kompost

Nasıl hazırlayabilirim?

  • Bokashi kovanız hazırsa ihtiyacınız olan 2. şey yararlı mikroorganizmalar. Bu mikroorganizmalar kuru halde, Bokashi kepeği olarak ve sıvı halde serum şeklinde satılıyor. Bu 2 türdeki mikroorganizmayı evde yapmanız da mümkün ancak onu başka bir yazıya saklıyoruz.
  • Mutfağınızda çıkan atıkları gün içerisinde biriktirip, kovanın içerisine atıyorsunuz ve plastik bir poşet yardımıyla sıkıştırıyorsunuz.
  • Sıkıştırdıktan sonra Bokashi kepeğini serpip, tekrar kapatıyorsunuz. Bu işlemi kova dolana kadar yapmanız gerekiyor.
  • Bu süreçte 2 günde 1 kovanın alt kısmında biriken suyu, musluğu açarak almanız çok önemli. Bu suyun kokusunu kontrol etmeniz gerekiyor. Koku ekşi, turşu ve sirkeye benzer bir koku ise her şey yolunda demektir.
  • Eğer her şey yolundaysa, çıkan suyu farklı alanlarda kullanabilirsiniz. Oldukça faydalı olan bu suyu bitkilerinize verebilirsiniz çünkü çok faydalı sıvı bir gübre. Bitkilere vermek için bu sıvıyı 1’e 100 oranında sulandırarak kullanabilirsiniz. Evde gider borularına dökülerek de ortama faydalı bakteri sunma önerisi veriliyor.
  • Kovanız dolduktan sonra 15 gün boyunca fermantasyonun tamamlanması için beklemeniz gerekiyor. Bu süreçte kovayı açmamak önemli. Beklerken birikecek olan atıklarınız için 2. kova edinebilirsiniz ve kompost yapmaya devam edebilirsiniz.
  • Süreç ev koşullarına göre değişebilir. Soğuk ortamda fermantasyon işlemi uzayabilir. İdeal sıcaklığı oda sıcaklığı olarak düşünebilirsiniz.
  • 15 gün boyunca 2 günde 1 suyu almaya devam etmelisiniz.
Bokashi Kompost
Fotoğraf: Anchiy / Bokashi Kompost

Ve Bokashi’niz Hazır…

  • 15 gün sonunda kapağı açtığınızda atıkların üzerinde beyaz bir küf göreceksiniz. İlk aşama böylece tamamlanmış oluyor. Sonra toprağın 15 – 20 cm altına, bu çöp turşusunu gömüyorsunuz. 2 hafta kadar bekledikten sonra bitkilerinizi ekebilirsiniz.
  • Bahçeniz yoksa edineceğiniz saksıların içerisine bu işlemi yapabilirsiniz. Kompostunuzu koymadan önce saksının dibine yaklaşık 15 cm toprak sermeniz gerekiyor. Kompostunuzu bu toprağın üzerine serip, kompostun üzerini 15-20 cm toprakla kapatabilirsiniz.
  • Son olarak, bu konuyla ilgili daha detaylı bilgi almak hatta işi uzmanından öğrenmek isterim diyenlere Prof Dr. Volkan Dündar’ın Arka Bahçe Perma Kültür Çiftliği Instagram hesabını takip etmelerini öneririz.

Ve ilginizi çekebileceğini düşündüğümüz, daha önce yayınladığımız “Atıksız Yaşam Mümkün mü? Başlamak İsteyenler İçin Öneriler” yazımıza buradan göz atabilirsiniz.