Son yıllarda hemen her yerde iklimin artık eskisi gibi olmadığı, mevsimlerin birbirine karıştığı gibi konuşmalara mutlaka şahit olmuşsunuzdur. Mevsim sıcaklıklarının zaman zaman ortalama sıcaklığın çok altında ya da üstünde olması doğaldır. Ancak iklimdeki bu tarz iniş çıkışların önceki yıllara oranla daha sık yaşanması ve sıcaklık farklarının çok daha hızlı değişiklik göstermesi, gelecek ile ilgili endişeleri arttırıyor. Bugün son dönemlerde gittikçe daha fazla konuşulur hale gelen daha fazla bilim insanı tarafından sahiplenilen iklim krizi konusunu konuşacağız.

İklim Krizi Nedir?

İklim krizi, atmosferik ya da astronomik olaylar sonucunda iklimlerde acil önlem alınmasını gerektiren değişikliklerdir. Ana nedeni ise küresel ısınma ve onun etkileridir. Büyük bir çoğunluğunu insanların meydana getirdiği olumsuzluklar, iklim sistemini etkileyerek yeryüzünün ısınmasına neden olur. Dünyanın ortalama sıcaklığı 15 derece civarındadır. Oysa küresel ısınma ile birlikte bu sıcaklık son yıllarda giderek artmıştır. Bu durum mevsim sıcaklıklarının yanı sıra yağış ve rüzgârlarda da değişikliklere yol açmıştır. Bilim insanları iklim krizine karşı acil bir önlem alınmadığında gelecek kuşakların büyük bir risk altında olduğunun altını çizmektedir.

İklim Krizine Yol Açan Etkenler Nelerdir?

İklim krizine yol açan küresel ısınma, dünyanın kara, hava ve deniz sıcaklıkları ortalamasının artışı olarak tanımlanabilir. Küresel ısınmanın nedeni ise atmosfere yayılan sera gazlarıdır. Nüfus artışına bağlı olarak fosil yakıt tüketiminin artması, tarımsal ve endüstriyel faaliyetler; sera gazının atmosferde yoğun bir şekilde depolanmasına yol açar. Karbondioksit, nitröz oksit, metan, sülfür heksaflorid, hidroflorür karbon ve su buharı gibi gazlar, sera gazları olarak kabul edilir. Bu gazlar güneşten gelen radyoaktif ışınların uzaya yansımasını önler ve ısıyı emerek yerkürenin daha da ısınmasına yol açar. Bir başka deyişle güneşten gelen ışınların dünyadan yansıyıp uzaya geri dönmesini engelleyerek ısıyı hapseder ve küresel ısınmaya neden olur.

İklim Krizi Nedir?
Fotoğraf: Unsplash – Marcus Spiske / İklim Krizi Nedir?

İklim Krizinin Etkileri Nelerdir?

İklim krizinin etkilerinin ne kadar büyük olabileceği hakkında kesin bir bilgi verilmesi mümkün değil. Ancak aşırı sıcaklık, hava kirliliğinin aşırı yükselmesi ve hava olaylarındaki artış; insan sağlığı üzerinde olumsuz etki yaratabilir. İçme suyu ve yiyeceklerin kirlenmesi, böcek, kemirgen ve kenelerin artması enfeksiyonlara yakalanma riskini ve yayılma hızını artırabilir. Bununla birlikte besin ve su kaynaklarının azalması sonucunda insanlar açlık ve beslenme sorunlarıyla karşı karşıya kalabilirler. Küresel ısınma sonucunda daha fazla su buharlaşır ve havadaki nem miktarı artarak bazı bölgelerde daha yoğun yağmur ve kar yağışına neden olur. Canlıların doğal yaşam alanları iklim değişikliği ile yok olur ve yeni yaşam alanlarına uyum sağlayamayan canlıların nesli tükenebilir. Aşırı sıcaklık buzulların eriyerek metan gazı açığa çıkarmasına ve buzullarda yaşayan canlıların yok olmasına neden olur. Aynı zamanda eriyen buzul suları okyanus seviyesini yükselterek kıyı kentlerinin sular altında kalmasına yol açar.

Bireysel Olarak İlk İyileştirme Adımları

Dünyanın yaşanabilir halini korumak için ülkeler hızla harekete geçmelidir. Çevre kirliliği, atık yönetimi, sanayileşme, ekolojik değerler gibi pek çok alanda değişiklikler yapmalı ve önlemler almalıdır. Ancak gezegenin korunması için bireysel anlamda da yapılabilecek pek çok şey var. Ve genel kanının aksine bireysel çaba dünyamıza tahmin ettiğimizden çok daha fazla fayda sağlıyor.

2 yıl önce New York’ta gerçekleşen BM (UN) İklim Zirvesi‘nde, İsveçli İklim Aktivisti Greta Thunberg‘in dikkat çekici konuşması İklim Krizi ile ilgili bireysel farklındalığın artmasında büyük rol oynadı. BM İklim Zirvesi’ndeki konuşmanın tamamını izlemediyseniz buradan izleyebilirsiniz.

Greta Thunberg – İstanbul / Kadıköy

Gerçekten ihtiyaç duyduğunuz eşya ve yiyecekleri satın almak, su tüketimini azaltmak, atıkları doğru şekilde ayırıp geri kazanımlarını sağlamak bunlardan birkaçı. Yerel üretimi tercih etmek, yeşil enerji üreticilerine yönelmek de günlük hayatınızda uygulayabileceğiniz değişiklikler arasında yer alır. İklim krizinin önüne geçmek için bireysel anlamda yapabileceğiniz ilk iyileştirme adımları:

  • “Ne fabrikalar, sanayi tesisleri dünyayı kirletiyor, ben çöplerimi ayırsam ne olacak ki” gibi bireysel çabayı küçümseyen düşüncelerden hemen uzaklaşmak,
  • Plastik poşet ve bardak, çatal, kaşık, şişe, pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünler kullanmaktan kaçınmak,
  • Meyve ve sebzeleri mevsiminde tüketmek,
  • Araba kullanımını azaltmak, yürüyerek gidebileceğiniz mesafeleri yürümek, bisiklete binmek ya da toplu taşıma kullanmak,
  • Et ve hayvansal ürün tüketimini minimuma düşürmek.

Et ve hayvansal ürün tüketimini minimize etme konusunda daha detaylı bilgi için Etsiz Pazartesi yazımızı okuyabilirsiniz.