Stres, hemen herkesin hayatında olan bir olgu olmakla birlikte her zaman da kötü değildir. Vücudun kendisini korumaya almasına ve kısa vadede pek çok konuda başarılı olabilmenize yardımcı olur. Ancak kronik hale gelmişse ve kendinizi sürekli stres altında hissediyorsanız işler değişir. Peki, kronik stres nedir ve nasıl başa çıkılır?

Kronik Stres Bozukluğu Nedir?

Kronik stres, tedavi edilmediği takdirde hayat kalitesini ciddi anlamda düşüren bir sorundur. Genellikle iş baskısı ve ailevi sorunlar kaynaklı olsa da farklı nedenleri de olabilir.

Stres, vücudun kendisini tehlikede hissetmesi durumu olarak tanımlanabilir. Bu durumda otonom sinir sistemini devreye sokar ve hipotalamusun devreye girmesiyle adrenalin bezlerine sinyal gönderilir. Adrenalinin salgılanmasıyla birlikte kalp atışınız ve nefes almanız hızlanır, kan damarlarınız kasılır ve insülin üretimi dururken terlemeye başlarsınız. Stresin sona ermesiyle birlikte vücut gevşer ve eski halini alır.

Hayatınızda sürekli stres var olduğunda ise kronik stres bozukluğu ortaya çıkar. Vücut gevşemek için zaman bulamaz ve sürekli fiziksel uyarılmaya maruz kalır. Bu uyarılma ise vücuttaki tüm sistemleri etkiler

kronik stres
Fotoğraf: Unsplash – Elisa Ventur

Kronik Stres Bozukluğunun Sebepleri Nelerdir?

Önlem alınmadığında ciddi etkileri olabilecek kronik stresin farklı nedenleri olabilir. Üstelik yalnızca yetişkinlerde görülen bir durum da değildir.

  • Yapılan araştırmalar, doğal afetlerin, stresin insan hayatını etkileyecek sıklığa ulaşmasına neden olduğunu göstermiştir.
  • Kronik hastalıklar genellikle beraberinde zorlu bir süreci getirdiğinden sık yaşanan uyarılma hali stres bozukluğuna neden olabilir.
  • Travma sonrası stres bozukluğu kronik stresin en sık karşılaşılan nedenlerinden birisidir. TSBB ise genellikle hayati risk taşıyan bir kaza ya da saldırı sonrasında yaşanır.
  • Mutsuz bir evlilik sürdürmek, zorlu bir ayrılık süreci ya da ailevi sorunlar stres bozukluğuna sebep olabilir.
  • Uzun saatler boyunca sevmediğiniz bir işte çalışmak ya da mobing’e maruz kalmak en sık görülen nedenlerdendir.
Fotoğraf: Unsplash – Yuris Alhumaydy

Kronik Stres Bozukluğunun Olumsuz Etkileri

  • Stres bozukluğu ile birlikte gelen sorunların başında baş ağrısı yer alır. Genellikle gerilim tipi ağrılardır ve ense kökünden başlayarak yayılır. Stres altındaki kişilerin %65’inde görülen baş ağrısının ise stresi daha da artırdığı gözlemlenmiştir.
  • Vücudun çeşitli bölgelerinde kronik ağrılar ortaya çıkabilir.
  • Kronik stres, vücudun bağışıklık sistemini zayıflatır ve daha sık hasta olmaya başladığınızı fark edebilirsiniz. Ayrıca genellikle solunum yolu kaynaklı hastalıklar yaşanır.
  • Kendinizi sürekli yorgun ve uykusuz hissedebilirsiniz.
  • Genellikle stresle birlikte kabızlık ya da ishal sorunu ortaya çıkar. Özellikle IBS (Irritable bowel syndrome) gibi kronik bir sindirim sorununuz varsa stres sizin için daha da zorlayıcı olabilir.
Fotoğraf: Unsplash – Anthony Tran

Kronik Stresle Nasıl Başa Çıkılır?

Herkesin stresle başa çıkma yöntemi farklı olsa da genel olarak işe yarayan yöntemlere şans vermenizde fayda vardır.

  • Egzersiz yapmak stres hormonu olarak da bilinen kortizol hormonunun salgılanmasını yavaşlatır. Aynı zamanda serotonin salgılanmasını sağlayarak ruh halinizi iyileştirir ve kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olur. Yapılan araştırmalarda, düzenli egzersiz yapanların anksiyeteye yakalanma risklerinde azalma olduğunu göstermiştir.
  • Kalite uyku, kronik stresle başa çıkmanın en iyi yollarındandır. Mümkün olduğunca geç saatlere kalmadan uyumanızda fayda vardır. Ayrıca uyku kalitenizi artıracak bitki çaylarından faydalanabilirsiniz.
  • Aromaterapi kronik strese karşı etkili olabilir. Sardunya, sandal ağacı gibi kokulardan faydalanabilir ve evinizde stres azaltan tütsüler yakabilirsiniz.
  • Yüksek kafein alımı kronik stresinizi artırabilir. Bu nedenle gün içerisinde kahve, çay ve çikolata gibi kafein içerikli gıdalardan uzak durmaya özen gösterebilirsiniz.
  • Sevdiklerinizle zaman geçirmek sosyal destek sağlayarak stres bozukluğuna iyi gelebilir. Ayrıca yapılan bir araştırma, çocuklarla zaman geçirmenin kadınlarda oksitosin salgılanmasına neden olarak stresi azalttığını kanıtlamıştır.

Strese farklı bir gözle bakmak ve etkilerini olumluya çevirebilmek için Psikolog Kelly McGonigal’ın TED konuşmasını da izleyebilirsiniz.

Ana Görsel: Pexels – Cottonbro